يعنى مديحه‌سرايى . . . » « 1 » به‌نظر بديع الزمان فروزانفر : محمود ، فردوسى را به گناه اعتقاد به « تشيع ، يعنى فكر تفكيك ايران از خلافت عربى ( در آن تاريخ ) و نمايندگى ترويج عظمت ايران پيش از اسلام ، كه واژگون‌كنندهء بنيان خلافت و نفوذ نژاد غير ايرانى بود ، آواره ساخت و به افكندن در پاى پيل بيم داد . . . « 2 » به‌نظر پروفسور حسين صادقى استاد دانشگاه لوزان : « . . . فردوسى را مىتوان يكى از پاك نهادترين و جوانمردترين شعراى ايرانى دانست ، آزادمردى كه تن به خوارى و مزدورى نمىداد و دربارهء زلفان اياز ياوه‌سرائى نمىكرد ، با اينكه مىدانست راهى را كه در دين انتخاب نموده احترامى كه به ايرانيان قبل از اسلام دارد ، از ديدگاه سلطان محمود و وزير عربزده‌اش احمد حسن ميمندى مردود مىباشد ، بازهم در روش خود ، مردانه پايدارى كرد و از پاداش مادى كه به او قول داده بودند محروم ماند . مرا غمز كردند كان پُرسَخن * به مهر نبى و على شد كهن بالنّتيجه فردوسى در پايان زندگىاش به مصيبت پيرى و تهيدستى گرفتار شد : الا اى برآورده چرخ بلند * چه دارى به پيرى مرا مستمند چو بودم جوان برترم داشتى * به پيرى مرا خوار بگذاشتى البته طبيعى است كه پاك‌سرشتى چون فردوسى نتواند با سلطانى جبّار و بىفرهنگ هم‌سراى باشد . سلطان محمود با داشتن القاب يمين الدوله و امين الملّه و كهف الّدوله ، از طرف خليفه عباسى ، القادر با ، هيچگونه شرف يك مسلمان صميمى را نداشت . ايران دوستى حكيم فرزانهء توس باعث شد ، تا سى سال از عمر خود را در راه زنده كردن تاريخ باستانى و زبان پارسى بگذارد و بزرگترين آرزويش اين بود كه بتواند شاهنامه را ، باوجود ناامنىها ، قبل از مرگ بپايان رساند و مانند دقيقى ناكام نگردد . زمانه سراسر پر از جنگ بود * به جويندگان بَر ، جهان تنگ بود بپرسيدم از هركسى بيشمار * به ترسيدم از گردشِ روزگار مگر خود دِرَنگم نباشد بسى * ببايد سپردن به ديگر كسى بسى رنج بردم در اين سال سى * عجم زنده كردم بدين پارسى عقش فردوسى به ايران چنان شديد است كه مىگويد : چو ايران نباشد تن من مباد * برين بوم و بر ، زنده يك تن مباد

--> ( 1 ) . به نقل از يادنامه فردوسى ، مشتمل بر يازده مقاله ، 27 چكامه ، به مناسبت تجديد ساختمان آرامگاه فردوسى ، انتشارات انجمن آثار ملى ، در آبان‌ماه 1349 ( 2 ) . مجموعه مقالات و اشعار فروزانفر ، كتابفروشى دهخدا ص 59 به بعد .